martim.org

Kaynaştırma Programı

Özel eğitime gereksinim duyan çocukların akademik ve sosyal programları için genel eğitim sınıfına planlı olarak yerleştirilmesi ve denetlenmesi sürecidir.

Kaynaştırma Programının Amacı:

Özel eğitime gereksinim duyan öğrenciye verilecek olan hizmetlerin genel eğitim ortamında verilmesi ile ayrım yapılmaması, bu öğrencilerin topluma uyum içerisinde yaşamasını sağlayacak düzenlemelerin yapılması ve programın geliştirilmesidir.
Kaynaştırma programına katılan özel eğitime gereksinim duyan öğrencilerin genel sınıftayken akademik ve ruhsal kazançları olduğu kadar özsaygılarının ve öğrenme güdülerinin de arttığı gözlenmiştir. Ayrıca genel sınıftaki özel eğitime muhtaç olmayan öğrenciler kaynaştırmaya katılan özel eğitime gereksinim duyan öğrencilerle arkadaşlık ettiği için özel eğitime gereksinim duyan öğrencilere daha olumlu tavır takındıkları, daha ahlaki ilkeler geliştirdikleri başkalarının gereksinimlerine daha duyarlı oldukları gözlenmiştir.
Kaynaştırma programına katılan özel eğitime gereksinim duyan öğrencilerin sınıftaki diğer öğrenciler tarafından kabul görebilmesi için öğretmenin desteğine ihtiyaçları vardır.
Sınıfında kaynaştırma programına katılan öğrenci olan öğretmenlerin rehberlik servisi aracılığı ile bireysel girişimleri ile en kısa sürede öğrencinin (alıyorsa) destek eğitim aldığı eğitim kurumuyla bağlantılı kurarak eğitimcisiyle tanışması, öğrenci hakkında bilgi alması, uygulanan bireysel eğitim programını (BEP) incelemesi sağlıklı bir başlangıç yapmasına yardım eder. Bu şekilde çalışmaların ortak yürütülmesi aileyi ve öğrenciyi rahatlatacaktır. Kaynaştırma öğrencisinin özel merkezden aldığı destek eğitim, sınıf içerisinde öğretmene destek olması ve öğrencinin başarısını arttırması yönünden de kolaylık sağlar. Sınıf öğretmeni ve özel eğitimcinin iletişim kopukluğu, öğrencinin bireysel eğitim programında farklılık yaratabilir ve öğrenci çelişkiler yaşayabilir.

Çocuk için belirlenecek programda ailenin de görüşü alınarak yıllık amaçlar belirlenir.
Özel eğitime gereksinim duyan çocuklarda yetersizliği olmayan çocuklarda olduğu gibi uyum süreci içerisinde bazı güçlükler, sorunlar yaşanabilir. Bu sorunlar genellikle özel eğitime gereksinim duyan çocukların olası davranış problemleridir.

Sık görülen davranış problemleri;

— Sınıfta dolaşma
— Ders sırasında akışı bozacak şekilde konuşma
— Küfür etme
— Saldırganlık

Bu davranışlarla baş edebilmek için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Bunlar;
İkaz “Bunu yapma, dur!”, tehdit “Bunu yaparsan cezanı veririm” ya da görmezden gelme yöntemidir.
Bu yöntemlerden en başarılı olanı görmezden gelme yöntemidir. Bu yöntemde öğretmen çocuğun yaptığı olumsuz davranışı görmeyip, o davranışı yaptığında çocukla ilgilenmeyip dikkatini olumsuz davranışın tersi olan davranışa yönlendirir.
Örneğin; Ali derste sürekli olarak gezinmekte ve arkadaşlarını rahatsız etmektedir. Öğretmen “Ali yerine otur” diye ikaz etmek yerine güzel oturan arkadaşlarını belirterek “Ayşe ne güzel oturuyorsun, evet Ahmet de güzel oturuyor, bakalım başka kimler güzel oturuyormuş” diyerek oturan öğrencileri de belirtir ve “Aferin” diyerek pekiştirir. Bu davranışıyla öğretmen, gezinen öğrenciye “oturanlarla ilgilendiği” mesajını vermiş olacaktır. Ali yerine oturduğu zamanlarda da öğretmen bu olumlu davranışı fark edip pekiştirdiğinde belli bir zaman sonra Ali’nin sınıf içinde gezinme davranışının daha az ortaya çıkması sağlanmış olacaktır. Böylece öğretmen sınıf içerisinde problem olan davranışı (gezinme) görmezden gelerek, olumlu davranışı(oturma) pekiştirerek, bu davranışın diğer çocuklarda da görülme riskini azaltmıştır.
Olumsuz davranışlarla baş edebilmek için tutarlılık çok önemlidir. Yöntemi belirledikten sonra bazen uygulayıp bazen uygulamamak öğrenci üzerindeki yaptırım gücünü azaltmaktadır. Olumsuz davranışları çok sık görülüyorsa; yöntem belirlendikten sonra çizelge tutularak günde( ve ya bir derste) davranış sıklığı, sıklığın azalıp azalmadığı kontrol altına alınabilir. Ayrıca olumsuz davranışların çıkmasına neden olan koşulları(varsa) belirleyip daha önce bu koşulların ortadan kaldırılması daha sağlıklı sonuçlar verir. Öğretmen diğer sınıf elemanlarını da fark ettirmeden bu çalışmanın içine katabilir.
Kaynaştırma programında olan öğrencilerin BEP, doğrultusunda uygulanacak program öğrenciyi rahatlatacaktır. Boş bırakılması veya düzeyinin üzerinde bir program uygulanması çalışmamasına nedendir. Ders süresince önünde ödev verilerek denetlenmemesi, ilgilenilmediği düşüncesini yaratarak öğrenciyi mutsuz yapar ve arkadaşlarını rahatsız etmeye başlayabilir.